Czerwone dynastie w mediach
Jastrunowie obciążeni "hańbą domową" (cz. 1)

Mieczysław i Tomasz Jastrunowie to kolejny przykład rodziny głęboko zaangażowanej w komunizm i przebudowę świadomości Polaków na sowiecką modłę. Mieczysław Jastrun - ojciec - swój talent literacki oddał władzy komunistycznej za możliwość zrobienia kariery, za sute apanaże i wysokie nakłady swoich książek. Tomasz Jastrun - syn - od lat znany jest z ostrych ataków na Kościół, polskość i tradycje narodowe, w karykaturalny sposób przedstawiając obraz naszego kraju.

W ubiegłym roku doszło wreszcie do dawno oczekiwanej zmiany w "Rzeczpospolitej". Dziennik ten pod redakcją poprzednich naczelnych redaktorów: M. Łukasiewicza i G. Gaudena był wyraźnym sojusznikiem "Gazety Wyborczej" w zajadłych atakach na polski patriotyzm i wartości chrześcijańskie (m.in. żałosna rola tej gazety w nagłośnieniu antypolskich oskarżeń J.T. Grossa, współudział w nikczemnej kampanii przeciw Radiu Maryja, godzące w polski patriotyzm i godność narodową teksty takich autorów jak J.A. Majcherek, M. Król czy K. Kłopotowski). Pod kierownictwem nowego naczelnego P. Lisickiego wyraźnie zaznacza się zwrot redakcji ku dużo większemu obiektywizmowi (m.in. w ocenach działań koalicji rządzącej). W tym kontekście z tym większym zadowoleniem trzeba przywitać tak oczekiwane z dawna odejście ze składu współpracowników "Rzeczpospolitej" najbardziej kompromitującego ją przez lata autora Tomasza Jastruna ("Smecza"). Ten dziennikarz, dosłownie "chory z nienawiści" do polskiego patriotyzmu i tradycyjnego katolicyzmu, robił bardzo dużo dla jątrzenia w stosunkach między Polakami i Żydami, a zarazem dla szkalowania prawicy rządzącej w Polsce. Pod tym względem był prawdziwie godnym następcą swego ojca poety - stalinisty Mieczysława Jastruna, jednego z twórców najbardziej obciążonych "hańbą domową" w czasach najsilniejszej sowietyzacji Polski.

Mieczysław Jastrun - stalinowski "inżynier pióra"
Swoją służalczą karierę pod egidą stalinizmu Mieczysław Jastrun rozpoczął już 17 września 1940 roku. W tym właśnie dniu - rocznicy zdradzieckiego sowieckiego "ciosu w plecy" Polski - jako jeden z kilkudziesięciu prosowieckich literatów demonstracyjnie wstąpił do Związku Sowieckich Pisarzy Ukrainy. Jastrun znalazł się wówczas w bardzo dobranym towarzystwie kolaborantów. Podpisywał tę swoistą volkslistę obok takich osób jak m.in. stary agent NKWD J. Borejsza, najszkodliwsza dla Polski targowiczanka W. Wasilewska, komunistyczni sługusi J. Putrament i A. Ważyk. Sesję Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy, na której przyjęto Jastruna i pozostałych kilkudziesięciu pisarzy kolaborantów, złośliwie nazywano "sesją kajakową". Nazwa ta pochodziła stąd, że wszyscy na niej "kajali się i bili w piersi za prawdziwe i wyimaginowane grzechy" (por. A. Bikont, J. Szczęsna "Lawina i kamienie". Pisarze wobec komunizmu, Warszawa 2006 r., s. 21).
Jastrunowi powierzono wielce odpowiedzialne polityczne zadanie - przygotowanie wraz z J. Przybosiem odpowiednio upartyjnionego podręcznika literatury polskiej dla klas X. Obaj autorzy spisali się "na medal". Napisany przez nich podręcznik Bohdan Urbankowski nazwał w "Czerwonej mszy" (Warszawa 1998, t. 1, s. 183) "wzorcowym modelem przyszłej sowieckiej kultury". Znalazły się tam m.in. wytyczne W.I. Lenina pt. "Partyjna organizacja i partyjna literatura", przemówienie głównego stalinowskiego naganiacza ideologicznego A. Żdanowa na I Zjeździe Pisarzy Sowieckich, wiersz S.J. Leca "Stalin" i grafomański utwór W. Wasilewskiej o tym samym tytule, wiersz "Lenin" Leona Pasternaka i groteskowy wręcz w swym komunistycznym zaangażowaniu wiersz A. Ważyka "Do młodej robotnicy". Najmniej w całym podręczniku Jastruna i Przybosia było prawdziwej literatury. Po ataku wojsk III Rzeszy na Związek Sowiecki Jastrun znalazł się na terenach okupowanych przez Niemców. Musiał ukrywać się z powodu żydowskiego pochodzenia "na aryjskich papierach", korzystając z wielostronnej pomocy udzielonej mu przez polskich przyjaciół i znajomych. Niebaczny na tę pomoc po wojnie błyskawicznie "wyróżnił się" szczególnymi atakami na rzekomy "polski antysemityzm". W tekście opublikowanym 17 czerwca 1945 r. w krakowskim "Odrodzeniu" twierdził, że za wymordowanie ponad 3 mln Żydów ponosi odpowiedzialność na równi z hitlerowskim okupantem całe bez mała polskie społeczeństwo. W tym samym czasie, gdy do ujarzmienia Polski w interesie Sowietów przystępowały całe falangi ubeków i politruków żydowskiego pochodzenia na czele z Bermanem, Zambrowskim, Różańskim, Borejszą, Romkowskim, Brystygierową, Światłą czy Fejginem, Jastrun gromko piętnował polskie "zbrodnicze", "reakcyjne" organizacje, które jakoby wciąż kontynuują "krwawą robotę hitlerowską", dybiąc na ocalałą z zagłady "grupkę inteligencji pochodzenia żydowskiego".
Przez kilka lat M. Jastrun był jednym z najbardziej wojowniczych członków redakcji "Kuźnicy", czasopisma marksistowskich fanatyków, walczących z tradycjami narodowymi i z wartościami chrześcijańskimi. W wierszach pisanych zgodnie z wymogami ówczesnej "poetyki" Jastrun piętnował partyzantów walczących o niepodległość Polski przeciw Sowietom i polskiej Targowicy. Jednym z najnikczemniejszych wytworów jego pióra był wiersz "Ballada o Puszczy Świętokrzyskiej", spotwarzający żołnierzy AK walczących przeciw reżimowi. Pisał o nich m.in.:

Twarze spode łba, jakby wyjrzały spod hełmu
Żelaznego najeźdźcy, w oczach - nocy bielmo.
Szeleszczą po kolana brodząc w zeschłych zielskach.
Szkaplerz lub krzyż na szyi, w ręku broń angielska.
Pod pachą ciepłem ciała ogrzana pepesza
Jak żmija utuczona ołowiem się zwiesza.
Mundur polskich żołnierzy, w piersi serca wrogów,
Wiatr nocny idzie z nimi, przyjaciel rozłogów (...).

Bohdan Urbankowski, świetnie obnażający poczynania M. Jastruna i innych twórców kolaborantów z reżimem, pisał o wspomnianym utworze Jastruna: "(...) Każdy element tego wiersza był przemyślany starannie: poeta chciał ukazać dalsze losy, a konkretnie mówiąc, degenerację AK. Oddziały powstańcze - wedle Jastruna - nieuchronnie przekształcały się w bandy, a ich żołnierze - w morderców własnego narodu. (...) Jastrun po prostu wykonuje partyjne zadanie: zohydzić podziemie, przy okazji uderzyć w religię. Te wytyczne poeta tłumaczy na metafory. Po to mu hełm, który ze zdobycznego staje się hełmem najeźdźcy, po to ten krzyż i broń - najpewniej z angielskich zrzutów, które nocami napływały na powstańczą Warszawę. Pepesza - pewnie po zamordowanym "wyzwolicielu" - też nie przypadkiem porównana do żmii..." (B. Urbankowski "Czerwona msza", Warszawa 1998, wyd. II, t. 2, s. 93-94).
Podobną wymowę miała również "Ballada zimowa" M. Jastruna, gdzie szkalował żołnierzy polskiego antykomunistycznego podziemia i ich wspieranie przez Kościół katolicki. Przypomnijmy ten krótki wiersz:

Śnieg sypie od rana
Na las i na wieś
I droga zawiana
Nie wie, dokąd wieść.

Wron czarne oddziały
Zrywają się z drzew.
Las czarny, śnieg biały,
Czerwona jest krew.

O kościelny kamień
Zachrzęściła broń -
Krzyż i czarne ramię
Błogosławią broń.

Wśród burzy śniegowej
Jak wybuch pożaru
Dom Władzy Ludowej
W czerwieni sztandarów.

Powyższy "utwór" powstał w czasie, gdy komunistycznej władzy szczególnie zależało na "demaskatorskim" obnażaniu związków Kościoła katolickiego z partyzantami podziemia niepodległościowego. Zachęcała do tego bardzo mocno (w sławetnym referacie na naradzie wojewódzkich szefów UB z 13-15 października 1947 r.) osławiona "krwawa Luna" Brystygierowa, kierująca w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego walką z Kościołem. Bohdan Urbankowski, komentując wymowę "Ballady zimowej", pisał: "Wiersz spełnia wszystkie wymogi referatu Bristigierowej: wskazuje wroga ('krzyż i czarne ramię błogosławią broń'), ukazuje polskich powstańców jako skrytobójczych morderców i - co ważne - dowodzi związku Kościoła z 'bandami'. W tej zawierusze nie brak jednak nadziei i symbolu przyszłości: Domu Władzy Ludowej. Rewolucyjna czerwień pokona wrażą czerń". (B. Urbankowski, op. cit., t. 2, s. 170). Najważniejsze było - jak pisze Urbankowski - zaakcentowanie: "za bandytami stoi ksiądz".
Jastrun szczególnie gorliwie włączał się w komunistyczną propagandę antykościelną. Między innymi w wierszu "W bazylice Świętego Piotra" w wyrafinowanej formie poetyckiej atakował Watykan i osobiście Papieża Piusa XII za rzekomy sojusz z Hitlerem. Nie omieszkał żarliwie podejmować również innych ważnych tematów stalinowskiej walki ideologicznej. W wierszu pt. "Własność" z werwą gromił zamożnych rolników ("kułaków") jako groźnych wrogów klasowych. Pisał m.in.:

Zamiast czarnych misjonarzy -
elektrotechnicy.
Zamiast wróżby -
oświatowca wykład w świetlicy.
Pracy dzień jak dzień stworzenia,
kiedy światło
Bije się z zaporą cienia
już ostatnią.
Nowe życie, twarda ścieżka,
moc nieczuła.
Z nadzianego złotem mieszka
wyjrzał kułak.
Własność jak spasiony prosiak
w ziemi ryje.
"Nasze? Wspólne? Gdym ja posiał?
Nie! Niczyje!
Własność cudzą krwią zwalana.
Oddać trzeba. (...)

Dworzanin reżimu
W nagrodę za swe służalstwo Jastrun dostał w zrujnowanej Warszawie piękne mieszkanie z telefonem. Stał się swego rodzaju dworzaninem reżimu, uczestniczył w dyplomatycznych przyjęciach i na posiedzeniach elitarnych gremiów partyjnych. Częstokroć na przyjęciach sadzano go obok "samego" Bieruta, z którym był po imieniu - prawdziwy szczyt uznania dla poetyckiego targowiczanina. Za zaufanie partii komunistycznej stara się więc pilnie odwdzięczyć kolejnymi służalczymi wierszami. Pisze utwór wysławiający postać drugorzędnego agenta sowieckiego, jednego z przywódców PPR Pawła (Pikusa) Findera pt. "Pamięci Pawła Findera". Opiewa pamięć Lenina w wierszu "Wspomnienia z Poronina". Zachwala wiekopomne zasługi reżimu w walce z analfabetyzmem w wierszu "List Anny Żywioł", przedrukowanym we wszystkich antologiach czasów stalinowskich. Wznosi się na same wyżyny niebotycznego patosu w wierszu pt. "Nagła wiadomość", opisującym entuzjazm polskiego tłumu na wieść o zwycięstwie komunistycznej armii w Chinach:

Pekin zajęty przez wojska ludowe!
Ktoś krzyknął na Sali kongresu w Warszawie,
I te słowa trzypiętrową budowę
Wyżej podniosły w okrzykach i wrzawie.

Wstali górnicy w czarnych ubiorach,
Ambasadorzy węgla, i tkacze
Łódzcy, i osiwiali w bojach
O naszą i waszą wolność działacze.

Wstali żołnierze i ministrowie,
I wszyscy jedno czuli w tej chwili,
Jakby w nie domówionym słowie
Odległe gwiazdy do siebie zbliżyli.

Przez góry przebił się, zza mórz dobiegł
Ten głos, co łuną do serc ich wtargnął,
I był jak armia i jeden człowiek
Z twarzą słoneczną i czarną.

Po śmierci Stalina Jastrun pospieszył z publikacją wiersza rzewnie opłakującego pamięć komunistycznego ludobójcy, pisząc m.in.: "Umarł człowiek, ale każda nasza myśl o nim związana jest z życiem. Imię jego poniosą rozwinięte sztandary klasy robotniczej, Partii, dalej w przyszłość".
Mieczysław Jastrun w końcu odszedł jednak z partii komunistycznej. Oczywiście nie w okresie terroru stalinowskiego, gdy się to mogło dlań źle skończyć, ale już w dużo bezpieczniejszych czasach Gomułki. Wytrzymał w partii czas krwawego spacyfikowania buntu robotników Poznania, gdy "rozstrzelano moje serce w Poznaniu" - jak pisała niezłomna poetka Kazimiera Iłłakowiczówna. Wytrzymał w partii po krwawym stłumieniu Powstania Węgierskiego przez Sowietów. Odszedł w 1957 r., dopiero wtedy, gdy gomułkowskie władze cofnęły zgodę na druk "Europy", czasopisma komunistycznych kosmopolitycznych rewizjonistów, w którym miał odgrywać wraz z J. Kottem dominującą rolę.